ẢNH HƯỞNG CỦA ‘TRUYỆN TÀU’ TRONG THI PHÁP TIỂU THUYẾT CÔNG GIÁO VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XX (1900–1945)

Tóm tắt

 Bài viết khảo sát ảnh hưởng của ‘Truyện Tàu’ đối với thi pháp tiểu thuyết Công giáo Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX (1900–1945). Trên cơ sở vận dụng các phương pháp lịch sử – xã hội, so sánh và liên văn bản, nghiên cứu cho thấy các tác giả Công giáo tiếp nhận có chọn
lọc những yếu tố thi pháp của ‘truyện Tàu’. Ảnh hưởng này thể hiện ở kết cấu tự sự chương hồi, mô thức cốt truyện ‘hội ngộ – lưu lạc – đoàn viên’; ở hệ thống nhân vật mang màu sắc ‘thế thiên hành đạo’, ‘tài tử giai nhân’, cùng thủ pháp khắc họa tính cách qua lời nói, thái độ và hành động; đồng thời ở việc tiếp thu lối văn biền ngẫu và phong cách biểu đạt mang sắc thái trang trọng cổ điển. Việc tiếp nhận này được cải biến linh hoạt để phù hợp với tâm thức Kitô giáo và thị hiếu độc giả Việt Nam, qua đó tạo nên giá trị vừa giáo huấn vừa giải trí. Kết quả nghiên cứu khẳng định tiểu thuyết Công giáo Việt Nam là hiện tượng giao thoa văn hóa – văn học, góp phần vào quá trình hiện đại hóa nghệ thuật tự sự Việt Nam đầu thế kỉ XX.